Pagina's

maandag 12 april 2021

Onwerkelijk

De laatste uren met baarmoeder

Op maandagochtend 22 maart zit ik al om 6 uur aan de ontbijttafel. Om 11.50 uur moet ik me melden voor opname in het ziekenhuis, ik moet dan nuchter zijn. Dat betekent dat ik 6 uur voor die tijd nog maximaal twee beschuitjes met jam mag eten. Zonder ontbijt ben ik niets waard, dus zette ik de wekker voor het nuttigen van mijn laatste maal voordat ik zonder baarmoeder en eierstokken verder door het leven zou gaan. 

Ik ben nog nooit geopereerd, nog nooit onder narcose geweest. Ik ben vitaal en fit en heb eigenlijk nooit wat. Totdat kortgeleden baarmoederkanker bij mij werd geconstateerd. Een kwaadaardig groeisel in mijn baarmoeder, wat ik met een filmcamera zelf heb kunnen zien. Daar was geen ontkennen meer aan. En al helemaal niet vanwege het vloeien wat ik sinds november deed en de krampen die ik af en toe voelde. Niet normaal voor een vrouw van 62. 
"We gaan u opereren om uw baarmoeder en eileiders te verwijderen. Dat gaan we doen met een bikinisnede net boven het schaambeen. Op zich is dat een eenvoudige manier van opereren, maar u zult daarna wel enige tijd nodig hebben om te herstellen. Er staat zo'n 6 weken herstel voor en de eerste weken mag u bijna niets doen en vooral niet tillen." Ik hoorde het aan met de gedachte: Oke, dit moet ik ondergaan. Ik geef me over. Maar het rare is dat ik me fit, sterk en vitaal voelde en wist dat ik na die operatie nog geen pak melk mocht verplaatsen. 

Geen 'kasplant'

Na het eerste bezoek aan de huisarts op 15 februari, nam ik het leven stap voor stap. 

Het eerste onderzoek leek geruststellend. Alleen mijn partner Wim wist er nog van. Het tweede onderzoek leek het zorgwekkender, maar ik besloot er niet eerder met mijn kinderen over te spreken tot ik wist wat er zou gaan gebeuren en wanneer. Toen ik dacht nog een week of 3-4 te hebben, werd ik onverwacht op dinsdag gebeld:"We kunnen u volgende week maandag opnemen voor operatie." Oeps dat ging opeens snel. Ik moest nu toch mijn kinderen gaan bellen en mijn moeder ook. Ik zag daar nogal tegenop. De nachten na het bericht met het slechte nieuws had ik toch wel behoorlijk wakker gelegen. Wat als het niet goed gaat? Wat als er uitzaaiingen zijn, wat als ik binnenkort doodga? Een ding was voor mij duidelijk, ik ben niet geschikt als 'kasplant'.

​De zondag voor de operatie kwamen mijn kinderen om me een hart onder de riem te steken. Ik vertelde ze van mijn wens om niet te moeten leven als 'kasplant' als het mis zou gaan. Ik vertelde ze over mijn angst om niet 'gewoon' dood te mogen gaan als mijn tijd gekomen is. "Maar mam, dat weten we toch van je, we kennen je langer dan vandaag. Heb je het ook ergens opgeschreven?" Nee, dat had ik nog niet gedaan. Ik besloot dat die maandagochtend te doen, nadat ik mijn laatste maal genuttigd zou hebben. 
​​En zo zat ik daar te schrijven aan Wim en mijn kinderen. Een brief waarin ik beschreef dat ik niet meer behandeld zou willen worden als dat tot blijvende invaliditeit of ondraaglijk lijden zou leiden. Ik beschreef de muziek voor mijn uitvaart en nog meer. Ik beschreef hoe ik wens dat ze verder zullen leven. In liefde. En nog meer.

En dan red ik een lammetje


Net toen ik toe was aan de laatste woorden zag ik voor mijn neus in de wei aan de andere kant van de sloot opeens een lammetje lopen. Hij liep richting het openstaande hek. 

Als een speer schoot ik omhoog. Ik moest voorkomen dat dat lam de drukke weg op zou lopen. Op sokken en in mijn ochtendjas rende ik over de weg richting het hek om het lammetje tegen te houden. Dat was vergeefs, hij glipte langs me heen de weg op. Auto's stopten, een fietser hielp het lam van de weg te jagen. Het lam liep zich vast in de tuin van Joop. Joop wist hoe je een schaap pakt en hij zette het lam op zijn kont. En nu? Ik suggereerde het beest terug te zetten in de wei en dan het hek dicht te doen. Maar Joop dacht dat hij dan zo weer zou ontsnappen. "We moeten hem in een kruiwagen doen, dan kunnen we hem ergens naartoe brengen", zei Joop. Ik rende op mijn sokken naar huis om een kruiwagen te halen. Ook pakte ik een telefoon om een paar buren met schapen te bellen. "Nee, dat lam is niet van ons", was steeds het antwoord. Joop legde ondertussen het lam in de kruiwagen en samen liepen we naar de eerste de beste buren met schapen in de hoop dat zij er wel raad mee zouden weten. Vol adrenaline liep ik achter de kruiwagen in mijn ochtendjas weer naar huis. Daar schreef ik de laatste woorden onder mijn 'afscheidsbrief', Ik voelde me in een onwerkelijke film. 

Ik loop naar boven en vertel Wim, terwijl ik hem zijn sondevoeding geef, wat de afgelopen anderhalf uur heb meegemaakt. Daarna douche ik me en pak mijn tas. Mijn dochter zal me zo wegbrengen.


vrijdag 1 januari 2021

Herwaardering

Het is nieuwjaarsdag. Al jaren schrijf ik in de laatste dagen van december een blog waarin ik terugkijk op het afgelopen jaar. Ik maakte er zelfs al eens een filmpje van. Maar dit keer is het anders. Terugkijken lijkt te gaan over een ander leven, een leven waar ik niet meer ben.

Het afgelopen jaar:
  • Werd ik me bewust van de kwaliteit van stilte door het verminderen van verkeers- en vliegtuiggeluid. Ik probeerde het zelfs al fietsend te vangen in een aantal filmpjes.
  • Kocht ik een kajak omdat ik het alleen zijn op het water zo miste. Het roeien bij de vereniging was vanwege corona stil komen te liggen. Vervolgens zegde ik mijn lidmaatschap op.
  • Heb ik erg genoten van het maken van heel veel foto's en filmpjes vanaf het water. In een kajak heb je meer contact met de omgeving dan in een roeiboot.
  • Gingen we in juli gewoon op vakantie naar Italië.
  • Bevrijdde ik mezelf van het streven naar werk waarin ik van betekenis zou kunnen zijn. Ik ontdekte dat wat ik allemaal doe al heel waardevol is, maar voor mezelf blijkbaar nog niet genoeg. Mijn herwaardering heeft geleid tot de website 'Hartekunst' waarin alles wat ik doe samenkomt. Als 'kunst'. 
  • Werd ik op 31 augustus oma van mijn eerste kleindochter: Loa Lieve. Alles wat men over oma worden beschrijft blijkt waar. Ik ben zelfs een dag in de week oppasoma.
  • Kreeg ik geen corona, tenminste niet dat ik weet.
  • Heb ik me aangemeld bij de Luisterlijn en in december de training daarvoor afgerond. 
  • Ben ik vanaf 1 december Dhia gaan helpen in de Dagwinkel, om de winkel voor ons kleine dorp te behouden. 
  • Hebben Wim en ik besloten op zoek te gaan naar een ander huis. Direct aan het water.

Bevrijdend

En nu dus een nieuw jaar en een prachtig vooruitzicht. Een jaar waarin:
  • We ons huis verkopen en gaan wonen aan het water in een rustig maar levendig gebied. 
  • Ik nog meer kan genieten van het varen in een kajak en het maken van foto's op het water.
  • Het bieden van een luisterend oor bij de Luisterlijn, in de Dagwinkel en op andere plekken mij zin geeft in het leven. 
  • Ons nieuwe huis een plek zal zijn voor meer familieleven. 
  • Wim en ik met liefde voor elkaar blijven zorgen. 
  • Ik mensen hoop te inspireren om de vrijheid te nemen.


woensdag 7 oktober 2020

Een bevrijdend gesprek over het einde

Dinsdag hadden we een gesprek bij mijn moeder thuis over het einde van haar leven. We zijn de huisarts, mijn moeder (89), mijn broer en ik. Mijn moeder zag er tegenop. "Dan ben je opeens wel heel oud" zei ze een dag ervoor aan de telefoon. "Ik ben benieuwd wat de dokter te zeggen heeft", voegde ze er nog aan toe. Mijn reactie:"Het gaat er niet om wat de dokter zegt, het gaat erom wat jij wilt." 

"Maar dat wil ik niet"

Aanleiding was een 'misverstand' enkele weken geleden. Ze heeft af en toe darmklachten en de plaatsvervangende huisarts stelde voor om een afspraak te maken met een specialist in het ziekenhuis voor een darmonderzoek. Mijn moeder verweerde zich niet en toen bleek dat ze enkele dagen later al in het ziekenhuis terecht zou kunnen, gaf ze aan dat ze dat toch niet wilde. Het onderzoek ging niet door. 

Tegen mij zei mijn moeder altijd dat ze geen onderzoek of operatie aan haar darmen meer wilde. Ze is jaren geleden al eens geopereerd omdat ze darmkanker had. Als ze nu weer kanker zou hebben, wil ze geen operatie meer. Deze huisarts was hier duidelijk niet van op de hoogte en mijn moeder liet zich in eerste instantie leiden door de arts. Totdat ze weer bij haar eigen gedachten kwam. Mijn broer en ik hadden zo onze bedenkingen bij de actie van de huisarts en hadden behoefte aan duidelijkheid.

Eerdere ervaring

Onze vader is al op zijn 67e overleden aan de gevolgen van een darmoperatie. Hij is altijd heel duidelijk geweest over wat voor hem nog kwaliteit van leven was. Hij was al jaren lid van de NVVE (Nederlandse vereniging voor een vrijwillig levenseinde) en had een 'niet behandelverklaring' getekend. Daar hebben wij veel aan gehad toen er een keuze moest worden gemaakt om hem al dan niet nog een keer te opereren toen er complicaties na de eerste operatie waren opgetreden. Hoewel de artsen nog wel wilden, waren wij van mening dat dit niet was wat mijn vader zou hebben gewild. Uiteindelijk werd zijn keuze, dankzij die verklaring, gerespecteerd. Wij zaten allen rond zijn bed in het ziekenhuis toen de stekkers er uit gingen. Wij waren blij dat hij zo duidelijk was geweest.

Mijn moeder had ook ooit wel eens zo'n verklaring opgesteld, maar ondertekend had ze het nooit. Met de huisarts had ze het er ook nooit over gehad. Ze schoof het denken over het einde nog graag even voor zich uit. Totdat ze in januari 2018 haar heup brak en in het ziekenhuis belandde. De operatie voor een nieuwe heup verliep gelukkig goed en ze herstelde weer zodanig dat ze weer terug kon naar haar eigen huis. Ze was niet meer zo zelfredzaam als voorheen, maar met de nodige hulp zou het kunnen. 

Drukke huisarts heeft geen tijd voor 'sociale bezoekjes'

Toen ze na die heupoperatie thuiskwam zei ze regelmatig: "Ik had gedacht dat de huisarts wel eens langs zou komen om te kijken hoe het gaat." Die huisarts kwam niet. De praktijkondersteuner komt halfjaarlijks voor het meten van de bloeddruk en haar bloed wordt gecontroleerd. Ook de griepprik krijgt ze thuis. Ze was een beetje teleurgesteld in het gebrek aan belangstelling van de huisarts zelf en vergoelijkte dat met de mededeling:"Hij zal wel druk zijn." Dus dat ze enkele weken geleden eindelijk de huisarts belde vanwege haar vermoeidheid en darmklachten was bijzonder. "Vandaag of morgen komt de dokter bij u langs" had de assistente gezegd. Mijn moeder zat er klaar voor. Op dag drie kwam de arts met wie haar eigen huisarts de praktijk deelt. En die stelde dus een darmonderzoek in het ziekenhuis voor.

Mijn broer en ik, we wonen allebei niet bij onze moeder in de buurt, staken de koppen bijeen. We vonden dit geen fijne gang van zaken. We besloten dat we de niet behandel- en euthanasieverklaring zouden actualiseren en ik zou dat met mijn moeder bespreken om te ondertekenen. Ze ondertekende het en toen bedacht ik me dat ook de huisarts hiervan op de hoogte zou moeten worden gebracht. Eigenlijk zou dat gesprek met de huisarts waar mijn moeder al tweeënhalf jaar op zat te wachten moeten plaatsvinden. Mijn moeder zou hiertoe niet het initiatief nemen. Haar gedachte: De huisarts is te druk, die heeft hiervoor geen tijd. 

Bevrijdend 

Ik besloot de huisarts een mail te sturen. Ik schreef hem over de verwachting van mijn moeder, de teleurstelling dat ze zo lang moest wachten voordat zijn collega kwam en dat mijn moeder helemaal niet naar het ziekenhuis wil. Ik vertelde over de verklaringen die ze had ondertekend en stelde voor dat hij daarover met haar een gesprek zou hebben en dat mijn moeder graag wilde dat mijn broer en ik daarbij zouden zijn. Zijn reactie was er eentje met teleurstellende verontschuldiging:" Helaas is het zo dat door de toenemende drukte wij als huisarts minder tijd hebben voor 'sociale bezoekjes'." Maar gelukkig stelde hij ook voor dat ik de assistente zou bellen voor een afspraak bij mijn moeder thuis. 

Het gesprek was dinsdag. De huisarts vertelde blij te zijn met ons initiatief voor dit gesprek. Hij was blij dat we net zo dachten over niet meer reanimeren als hij. Hij stelde mijn moeder gerust over de mogelijkheden om met de nodige voorzieningen ook thuis zonder pijn of benauwdheid te kunnen sterven. Eventueel met een laatste fase in een hospice. Hij vertelde haar hoe fijn en huiselijk het hospice was. De huisarts vertelde ook dat zijn collega nog wat jonger was en meer op 'handelen' gericht, waardoor het voorstel voor onderzoek in het ziekenhuis werd gedaan. "Dat zal nu niet meer gebeuren. Ik stop deze verklaringen in het dossier. Dan is het duidelijk. Alleen als u bijvoorbeeld een been breekt, zullen we overleggen of u nog naar het ziekenhuis zal gaan. Maar als u corona krijgt, een longontsteking, of wat dan ook, dan zullen we u niet naar het ziekenhuis laten gaan." 

Na een uur vertrok de huisarts. Mijn moeder was blij met het gesprek. Mijn broer en ik vonden het ook fijn kennis te hebben gemaakt met de huisarts. Zijn insteek voor het begeleiden van mijn moeder naar het einde, als het zover is, stelt ons allen gerust. 

"Eigenlijk zou ik veel meer van dit soort gesprekken moeten voeren" zei de huisarts bij vertrek. 




zaterdag 22 augustus 2020

Bevrijd uit de coronastress

Corona kruipt in je of je het nu hebt of niet. Het doet iets met ons allemaal. 

Ik houd van chaos want ik schep graag structuur. Alleen was de chaos me nu even te groot. Ik werd boos, ik begreep niet meer waarom mensen doen wat ze doen, of wat ze niet doen. Ik ben op zoek naar de nuance maar de wereld lijkt alleen nog maar in zwart-wit te denken. Je bent voor of je bent tegen. Ik ben geen van beide, ik wil het zwart en het wit doorgronden, ik wil veelkleurigheid! Ik durfde me nog nauwelijks te uiten, of een vraag te stellen. Lang geleden was ik zo; Naar binnen gekeerd, ongelukkig en eenzaam. Dat zal me toch niet weer gebeuren?

De kunst van creëren

Gelukkig schijnt de zon. Die ochtend loop ik even naar mijn overbuurvrouw om een 'bakkie te doen'. Al koffiedrinkend bespreken we de toestand in de wereld en ze zegt:"Ik heb een boekje van Jonash, die schrijft hier al over in 2007. In het boek 'De kunst van creëren' beschrijft hij eigenlijk hoe je jezelf in deze chaos weer richting kunt geven. Het helpt je weer te geloven in jezelf, je kansen en je eigen kracht." Ze haalt het boekje voor me uit de kast. Ik begin er nog dezelfde middag in te lezen en de volgende dag heb ik het al uit en voel ik me helemaal rustig. 

In het boek vertelt Jonash over zijn eigen creatieproces. Hem was verteld dat we kunnen creëren wat we willen als we eerst onze oude programma's opruimen. Dat opruimen is waar we nu met elkaar in lijken te zitten. Vervolgens komt dan de vraag: "Wat wil je creëren, wat is je doel?" Om voor jezelf die vraag te beantwoorden zitten nou net al die oude programma's in de weg. Het loslaten van die oude programma's maakt je bang. Maar het beantwoorden van de vraag wat je in essentie wilt bijdragen aan de wereld, heb ik als bevrijdend ervaren. 

Wie ben je en wat wil je?

Het is eigenlijk heel simpel. Carola Schouten sprak in het tv programma Zomergasten de wens uit om gezien te worden voor wie ze is. "En wat wil je dan zijn?" vroeg Janine Abbring haar. "Ik wil bovenal een goede moeder zijn", antwoordde Carola Schouten. Ik schoot vol van zoveel eenvoud. En ik geloof dat het zo eenvoudig is. We hebben het leven zo verschrikkelijk ingewikkeld gemaakt, dat wat we in essentie zijn en willen bijdragen helemaal uit het oog zijn verloren. 

De vraag bracht mij bij mijn essentie. Ik ben moeder en binnenkort oma. Ik ben een ontdekkingsreiziger, voortdurend op zoek naar de betekenis van wat ik meemaak, wat ik zie. Op zoek naar wat dat zegt over mij en de relatie tot de ander, tot mijn omgeving. Op die manier word ik mezelf bewust, kan ik steeds beter de leiding nemen over mijn leven. Kan ik vrij zijn en vanuit die vrijheid een bijdrage leveren aan de wereld. 

Vrijheid

En... die vrijheid gun ik iedereen. Mijn bijdrage aan de wereld zie ik dan ook als die van een bevrijder. En dat bevrijden doe ik door het delen van mijn 'reiservaringen'. Schrijvend, vertellend, schilderend, fotograferend, filmend, met klanken. 

Met het delen van mijn 'reiservaringen' wil ik anderen uitnodigen of inspireren om ook op reis te gaan. Op reis naar binnen, om de boodschap van hun hart te leren kennen en te leven. 

Feitelijk is dit al wat ik doe, maar ik was me er nog niet in deze mate van bewust. Opeens krijgen mijn 'producten' meer waarde. Het woord 'Hartekunst' kwam in me op. Ik creëer HARTEKUNST. Hoe mooi is dat? 

De domeinnaam hartekunst.nl bleek nog vrij en ik begon meteen met het maken van een website om mijn verzameling hartekunst te kunnen laten zien. Het maken van die website alleen al zie ik als hartekunst. Het werkte zeer bevrijdend. 

Corona is er nog wel, maar heeft me niet meer in de greep. Ik heb mezelf en de rust weer hervonden. Voor mijn gevoel op een ander level. De verschillende uitingsvormen van mijn hartekunsten zijn nu beter herkenbaar.

In ieder geval op http://www.hartekunst.nl

"Hartekunst is bevrijdend"




dinsdag 28 juli 2020

Op vakantie in coronatijden. Mondkapjes!

Zelfvoorzienend
Vorig jaar in september hadden we onze logeeradresjes voor onze vakantie in Italië van deze zomer al besproken. Agriturismo's en andere prachtige huizen op het platteland. Allemaal met keukenblok zodat we geheel zelfvoorzienend kunnen zijn. Dat kwam nu in coronatijd heel goed van pas.


Toch op reis

Begin juni dacht ik nog wat we gewoon thuis zouden blijven, maar langzamerhand gingen de grenzen open en werd het reëel dat we toch zouden gaan. Het leven leek weer wat normaler te worden, het straatbeeld werd vrijer. We kregen er zin in om weg te gaan. Toen per 1 juli ook Oostenrijk bereisbaar werd, konden we volgens plan op 1 juli vertrekken. Met mondkapjes voor als het nodig was.

De eerste overnachting in een hotel in Zuid-Duitsland zonder receptie, merkten we niets van enige corona maatregel. Prima.
De twee overnachtingen daarna op een boerderij in Oostenrijk waren gezellig. We waren de eerste gasten en het was wat onwennig voor de gastheer en -vrouw om afstand te houden. Maar gelukkig geen mondkapjes en handengel. 

Mondkapje in de winkel

Ook het adres daarna, ten noorden van het Gardameer, werden we zonder gedoe hartelijk ontvangen. Voor hen was corona ook iets van ver weg in tehuizen voor ouderen gebleven. Ze waren zelf ook in de 80, maar beschouwden zich niet tot de groep 'kwetsbaren'. "En als we het krijgen, dan moet het gewoon zo zijn" was wat ze er over zeiden. Hier ging ik voor het eerst naar de supermarkt, wat mijn eerste confrontatie met het verplicht dragen van mondkapje en het reinigen van de handen was. Ik was blij dat ik buiten meteen dat mondkapje weer af kon doen. Ik krijg het er een beetje benauwd van. 
We reden een rondje om het meer. Opvallend weinig buitenlandse toeristen, het was heerlijk rustig. En wat opviel was dat er aan de westkant van het meer op straat veel meer mondkapjes werden gedragen dan aan de oostkant. 

Met politiecontrole

Bij ons volgende adres in het noorden van Toscane, leek corona niet te bestaan.
Heerlijk. We waren de enige gasten en de kok vond het fijn om me te verrassen met heerlijke maaltijden. We genoten van de plek, het zwembad en het nietsdoen. Op de laatste dag gingen we toch nog even wat boodschappen doen in Bagni di Lucca. Een prachtige plaats waar we getroffen werden door de grote hoeveelheid mondkapjes in het straatbeeld. Voor de winkel stond een politieagent de mensen te controleren op gebruik van mondkapje en juist gebruik van winkelwagentje in het eenrichtingverkeer bij de ingang. Binnen stond ook een politieagent toe te zien op gebruik van handgel. Het gaf me een heel naar gevoel. Alsof ik in een politiestaat was aangeland. De sfeer in de winkel was ook niet gezellig en ik was blij toen we Bagni di Lucca uitreden. 

Over rustige wegen vervolgden we onze weg door het Toscaanse platteland. We genieten erg van het 
landschap met de kleine dorpjes verspreid in het landschap tegen de heuvels aangeplakt. Waar ik af en toe van schrok waren oudere mensen die in de buitenlucht in zo'n stil dorpje schuil gingen achter een mondkapje. Het ene dorp zag je er veel, in het andere dorp weer helemaal niets. De sfeer wordt met die mondkapjes meteen een stuk 'dreigender' en onplezierig. Je ziet mensen ook niet meer glimlachen.

Beter contact zonder

Aangekomen op het volgende adres in het zuiden van Toscane gaf de beheerder me zelfs een hand. Ik schrok er even van, maar vond het ook wel een blijk van vertrouwen. Het contact was meteen weer een stuk persoonlijker. Ik probeerde me in mijn beste Italiaans verstaanbaar te maken. Ook in de winkel. Toen ik het meisje achter de kassa niet begreep, schoof ze haar mondkapje naar beneden en ik deed automatisch hetzelfde. Toen begrepen we elkaar wel. Dat overkwam me later nog een keer. Daardoor werd me des te meer duidelijk hoe belangrijk het is om het hele gezicht te zien om elkaar goed te begrijpen. 

Bij het volgende adres stond de gastheer klaar om ons de sleutel van het appartement te overhandigen. Hij trok net handschoentjes aan en deed zijn mondbescherming voor. Ik liep hem tegemoet met mijn mondkapje in de hand en vroeg hem of hij het prettiger vond als ik ook een mondkapje voordeed. Oh nee, en meteen deed hij zijn handschoenen uit en zijn mondkapje af. We keken elkaar lachend aan en hij liet ons binnen. We hebben weer 3 dagen heerlijk genoten van de prachtige plek. Corona was ver weg. 

Dit was de fysieke werkelijkheid. 

Invloed van social media en tv

Maar er was nog een andere werkelijkheid. Overal is wifi en overal kun je social media en online tv bekijken. We keken elke avond even naar het NPO journaal. De eerste weken weinig coronanieuws. De corona spoedwet werd over de zomer heen getild en dat stelde me gerust. In eerste instantie volgde ik ook de protesten tegen de spoedwet. Ik vond de maatregelen buitenproportioneel en dat maakte me angstig. Ik zag die politiestaat al komen. En vooral... de onrust in de bevolking. De jongeren tegenover de ouderen. De mensen die zich keurig aan de regels houden tegenover de rekkelijken. Elkaar corrigerend en verklikkend. Op een goed moment heb ik dat losgelaten en heb de informatie langs me laten gaan. 
Totdat enkele dagen voor we naar huis gingen opeens in het journaal de berichten kwamen over de verontrustende aantallen besmettingen en de roep om verdere maatregelen.  Ik voelde langzaam een boosheid in me opkomen.

Boos

Toen we woensdagavond thuiskwamen en het journaal bijna totaal over de coronabesmettingen en de roep om meer maatregelen ging, wilde ik me begraven onder een steen. Ik werd boos en verdrietig tegelijk. Kon niets verdragen en Wim moest het ontgelden. Dit was leuk thuiskomen! De volgende dag was ik het nog niet kwijt. 

Gelukkig was het onkruid in de tuin lekker gegroeid en al onkruidwiedend kwam ik tot inzicht waar mijn boosheid en verdriet vandaan komen. Ik ben bang voor bange mensen. Bange mensen doen gekke dingen. Mijn boosheid is gericht op de bangmakerij. Want zo zie ik al die berichten over toename van besmettingen, over jonge mensen die geen afstand houden en daarmee een gevaar zijn voor hun ouders en opa's en oma's. De berichten die mensen tegen elkaar opzetten. Ze maken me zo boos. Ik zie het als machtsmisbruik. Verdeel en heers. Als 's avonds een vriendin komt eten ben ik nog steeds boos. We hebben het er over en zij vertelt hoe zij er tegenaan kijkt. "Ik ziet het als iets tijdelijks, dat virus gaat wel weer weg. Het brengt ook veel goede dingen. Mensen vliegen minder, in de zorg blijkt opeens veel meer te kunnen worden samengewerkt, ontwikkelingen in het onderwijs gaan veel sneller. Veel mensen zijn zich bewuster geworden van de waarde van hun leefomgeving." 
En opeens verdwijnt mijn boosheid als sneeuw voor de zon. Ik kan weer de positieve dingen zien. 

Diep van binnen verlang ik weer naar de rust en stilte. Die rust en stilte van de eerste weken van de lockdown, de rust en stilte van het Italiaanse platteland zonder tv, zonder social media. Ik ben niet bang voor het virus, ik ben bang voor machtsmisbruik. 

De volgende dag ga ik naar de supermarkt in ons dorp. Al die winkelende mensen gewoon zonder mondkapje; Wat een verademing. 





woensdag 24 juni 2020

Luister!


Luister

naar de stem van je hart.
Hoor dan ook de ander,
met de oren van

Liefde!

Mijn hart spreekt soms via beelden.
 Zo ontstond vorige week, in een chaotische wereld om ons heen, dit schilderij.

Stilte



dinsdag 9 juni 2020

Regels als splijtzwam; Waar is het gezonde verstand gebleven?

De corona regels zijn ondertussen onnavolgbaar. Waar het eerst heel eenduidig was en de vijand (het virus) onvoorspelbaar, waren we blij met de maatregelen en regels die de premier ons dicteerde. Maar  toen de consequenties van de maatregelen duidelijk werden, ontstond het eerste verzet. We zien het nu als splijtzwam in de bevolking. De één houdt zich keurig aan de regels terwijl de ander de regels aan zijn laars lapt. BOA's die de regels moeten handhaven voelen zich de 'boeman' en willen een wapenstok. Persoonlijke vrijheid botst met de inperkende maatregelen. Maar voor sommigen zijn die maatregelen, in ieder geval voor hun gevoel, juist een kwestie van leven of dood. Nu we zover zijn dat de regels zelfs willekeurig lijken te worden toegepast en gehandhaafd, neemt de heftigheid onder de bevolking toe.

Rust!

Eerlijk gezegd... ik was zo blij met de rust en stilte van de lockdown. Ik was blij dat mensen creatief werden in het maken van contact, in het vinden van nieuwe mogelijkheden. Ik was blij dat mensen de natuur in gingen en dat ouders en kinderen elkaar weer moesten ontdekken. Ik was ook blij dat mijn moeder niet in een verpleeghuis woont en we gewoon naar haar toe kunnen en dat ook onze kinderen gewoon naar ons toe komen. En ik was blij dat het lente was met prachtig weer. Ik was blij dat ik nog gewoon naar de supermarkt kon voor mijn boodschappen en me geen financiële zorgen hoef te maken. Ik was blij met het antwoord van mijn zoon toen ik mijn zorgen over de situatie voor hun toekomst met hem besprak.

Maar nu

De onrust neemt toe. Op de weg, in de lucht, in de winkel, in het dorp, in de mensen. Regels worden versoepeld en hup daar gaan we. Maar de regels en de manier waarop ze worden losgelaten is niet goed te begrijpen. Mondkapjes helpen niet, maar je moet ze wel dragen. Of helpen ze wel en kan je juist dankzij je mondkapje binnen die 1,5m naast elkaar zitten? We mogen niet met zijn allen de bioscoop in, maar wel in het vliegtuig. En ouderen en gehandicapten mogen nog steeds hun dierbaren niet vrij ontvangen. Het wringt. Soms ondoorzichtige belangen ondermijnen het rechtvaardigheidsgevoel. Er wordt gewezen op het nemen van eigen verantwoordelijkheid, maar de een voelt zich ergens anders verantwoordelijk voor dan de ander. Eigenbelang komt om de hoek. Samen redden we het, maar nu niet meer.

Ruimte 

In deze chaos zoek ik mijn eigen ruimte. Ik ben ondertussen achterdochtig geworden naar de adviezen die ons worden gegeven. Welk belang is er met welk advies gediend? Ik geloof niet meer in de onafhankelijkheid van wetenschappers of instituten als het RIVM. Toen ik merkte hoe het kritische geluid van Maurice de Hond werd weggeblazen in het NPO programma Op1 was ik verbluft over de manier waarop de journalistiek bleek te zijn ingepakt door het geluid van de overheid. Hoezo journalisten als waakhond van de vrijheid van meningsuiting? Ze snoeren je gewoon de mond!

Ik doe een beroep op mijn gezonde verstand en neem weer zelf de regie over mijn leven. Dat betekent vooral dat ik me openstel voor andere geluiden, andere invalshoeken en mijn eigen oordeel bepaal. Daarbij wil ik graag de opvatting van een ander respecteren en zal niet ongevraagd te dichtbij iemand gaan staan of zitten. Maar als dat geen probleem is, zal ik een knuffel geven of een arm om iemand heen slaan. Ik stap niet in dat vliegtuig omdat ik helemaal niet vertrouw dat ik in zo'n gesloten ruimte niet besmet zou kunnen raken. Bovendien wil ik niet zelf bijdragen aan verpesting van de rust en schonere lucht die de vermindering van luchtverkeer geeft.

Gezond verstand

En als ik naar dit interview met Willem Engel luister, wordt mijn gezonde verstand met wetenschap gevoed. Wetenschap gebracht vanuit een verbinding met het hart. Zonder dogma, zonder betweterigheid. Ik ervaar het als eerlijk en zonder eigenbelang. Ik word er blij van en het sterkt me in het vertrouwen van mijn gezonde verstand.

Voor de stimulering van je gezonde verstand is het nodig dat je je vragen stelt. Dat je niet braaf doet wat de meester zegt, maar zelf nadenkt en informatie zoekt. Dat je openstaat voor mensen die het vanuit een ander perspectief bekijken. Het vraagt af en toe lef om vragen te stellen die misschien niet gesteld mogen worden. Het vraagt om een kinderlijke blik en nieuwsgierigheid. Het vraagt om liefde en onbevooroordeeldheid. Het vraagt om erkenning van dat wat anders is. Het geeft moed om het 'goede' te doen.
De protesten tegen discriminatie zie ik als een roep om 'gezond verstand'. Femke Halsema gebruikte het. Ze vertrouwde ook op het gezonde verstand van de menigte. Dat werd beloond. In vrede keerde men huiswaarts. Mensen die zich willen houden aan conflicterende regels namen vanachter hun beeldscherm de strijd over. Een andere strijd; De eeuwig voortdurende strijd om de regels.




N.B. Mooi wat Jet Bussemaker in dit artikel hier over schrijft. Ze noemt het adaptief bestuur. https://www.filosofie.nl/het-bestuur-van-de-acute-crisisfase-werkt-niet-meer/