woensdag 24 juni 2020

Luister!


Luister

naar de stem van je hart.
Hoor dan ook de ander,
met de oren van

Liefde!

Mijn hart spreekt soms via beelden.
 Zo ontstond vorige week, in een chaotische wereld om ons heen, dit schilderij.

Stilte



dinsdag 9 juni 2020

Regels als splijtzwam; Waar is het gezonde verstand gebleven?

De corona regels zijn ondertussen onnavolgbaar. Waar het eerst heel eenduidig was en de vijand (het virus) onvoorspelbaar, waren we blij met de maatregelen en regels die de premier ons dicteerde. Maar  toen de consequenties van de maatregelen duidelijk werden, ontstond het eerste verzet. We zien het nu als splijtzwam in de bevolking. De één houdt zich keurig aan de regels terwijl de ander de regels aan zijn laars lapt. BOA's die de regels moeten handhaven voelen zich de 'boeman' en willen een wapenstok. Persoonlijke vrijheid botst met de inperkende maatregelen. Maar voor sommigen zijn die maatregelen, in ieder geval voor hun gevoel, juist een kwestie van leven of dood. Nu we zover zijn dat de regels zelfs willekeurig lijken te worden toegepast en gehandhaafd, neemt de heftigheid onder de bevolking toe.

Rust!

Eerlijk gezegd... ik was zo blij met de rust en stilte van de lockdown. Ik was blij dat mensen creatief werden in het maken van contact, in het vinden van nieuwe mogelijkheden. Ik was blij dat mensen de natuur in gingen en dat ouders en kinderen elkaar weer moesten ontdekken. Ik was ook blij dat mijn moeder niet in een verpleeghuis woont en we gewoon naar haar toe kunnen en dat ook onze kinderen gewoon naar ons toe komen. En ik was blij dat het lente was met prachtig weer. Ik was blij dat ik nog gewoon naar de supermarkt kon voor mijn boodschappen en me geen financiële zorgen hoef te maken. Ik was blij met het antwoord van mijn zoon toen ik mijn zorgen over de situatie voor hun toekomst met hem besprak.

Maar nu

De onrust neemt toe. Op de weg, in de lucht, in de winkel, in het dorp, in de mensen. Regels worden versoepeld en hup daar gaan we. Maar de regels en de manier waarop ze worden losgelaten is niet goed te begrijpen. Mondkapjes helpen niet, maar je moet ze wel dragen. Of helpen ze wel en kan je juist dankzij je mondkapje binnen die 1,5m naast elkaar zitten? We mogen niet met zijn allen de bioscoop in, maar wel in het vliegtuig. En ouderen en gehandicapten mogen nog steeds hun dierbaren niet vrij ontvangen. Het wringt. Soms ondoorzichtige belangen ondermijnen het rechtvaardigheidsgevoel. Er wordt gewezen op het nemen van eigen verantwoordelijkheid, maar de een voelt zich ergens anders verantwoordelijk voor dan de ander. Eigenbelang komt om de hoek. Samen redden we het, maar nu niet meer.

Ruimte 

In deze chaos zoek ik mijn eigen ruimte. Ik ben ondertussen achterdochtig geworden naar de adviezen die ons worden gegeven. Welk belang is er met welk advies gediend? Ik geloof niet meer in de onafhankelijkheid van wetenschappers of instituten als het RIVM. Toen ik merkte hoe het kritische geluid van Maurice de Hond werd weggeblazen in het NPO programma Op1 was ik verbluft over de manier waarop de journalistiek bleek te zijn ingepakt door het geluid van de overheid. Hoezo journalisten als waakhond van de vrijheid van meningsuiting? Ze snoeren je gewoon de mond!

Ik doe een beroep op mijn gezonde verstand en neem weer zelf de regie over mijn leven. Dat betekent vooral dat ik me openstel voor andere geluiden, andere invalshoeken en mijn eigen oordeel bepaal. Daarbij wil ik graag de opvatting van een ander respecteren en zal niet ongevraagd te dichtbij iemand gaan staan of zitten. Maar als dat geen probleem is, zal ik een knuffel geven of een arm om iemand heen slaan. Ik stap niet in dat vliegtuig omdat ik helemaal niet vertrouw dat ik in zo'n gesloten ruimte niet besmet zou kunnen raken. Bovendien wil ik niet zelf bijdragen aan verpesting van de rust en schonere lucht die de vermindering van luchtverkeer geeft.

Gezond verstand

En als ik naar dit interview met Willem Engel luister, wordt mijn gezonde verstand met wetenschap gevoed. Wetenschap gebracht vanuit een verbinding met het hart. Zonder dogma, zonder betweterigheid. Ik ervaar het als eerlijk en zonder eigenbelang. Ik word er blij van en het sterkt me in het vertrouwen van mijn gezonde verstand.

Voor de stimulering van je gezonde verstand is het nodig dat je je vragen stelt. Dat je niet braaf doet wat de meester zegt, maar zelf nadenkt en informatie zoekt. Dat je openstaat voor mensen die het vanuit een ander perspectief bekijken. Het vraagt af en toe lef om vragen te stellen die misschien niet gesteld mogen worden. Het vraagt om een kinderlijke blik en nieuwsgierigheid. Het vraagt om liefde en onbevooroordeeldheid. Het vraagt om erkenning van dat wat anders is. Het geeft moed om het 'goede' te doen.
De protesten tegen discriminatie zie ik als een roep om 'gezond verstand'. Femke Halsema gebruikte het. Ze vertrouwde ook op het gezonde verstand van de menigte. Dat werd beloond. In vrede keerde men huiswaarts. Mensen die zich willen houden aan conflicterende regels namen vanachter hun beeldscherm de strijd over. Een andere strijd; De eeuwig voortdurende strijd om de regels.




N.B. Mooi wat Jet Bussemaker in dit artikel hier over schrijft. Ze noemt het adaptief bestuur. https://www.filosofie.nl/het-bestuur-van-de-acute-crisisfase-werkt-niet-meer/






dinsdag 21 april 2020

Visie op het leven na corona in 2030

Weijland
Nu we corona een beetje onder controle lijken te hebben en de maatregelen om verspreiding van het virus te voorkomen als steeds beperkender ervaren, wordt de roep om een visie voor de toekomst duidelijker. Een toekomst waar we ons bewuster zijn van de dreiging van een onvoorspelbaar virus. Doorgaan op de manier waarop we leefden wordt door steeds meer mensen als ongewenst en als slecht voor onze gezondheid gezien. Moeten we niet aan het werk om onze weerstand tegen dergelijke ziektes te verbeteren? Welke factoren zijn van invloed op het krijgen van bijvoorbeeld corona of andere virusinfecties?

Laat invloed op gezondheid leidend zijn voor de economische waardering van activiteiten en producten!


Er komen nu al onderzoeken naar de verbanden tussen corona en bijvoorbeeld luchtkwaliteit, algehele gezondheid en andere ziektes, woon-en leefsituatie, intensieve veehouderij en meer. De mogelijkheden om data te onderzoeken en verbanden te leggen waar eerder niet naar werd gekeken, zijn groot.
En misschien wel het allerbelangrijkste: Corona heeft aangetoond dat we onze gezondheid boven alles stellen. Opeens bleek er van alles mogelijk wat eerder niet voor mogelijk werd gehouden, allemaal om te voorkomen dat veel (kwetsbare) mensen zouden sterven.  Als het ons persoonlijk kan raken worden kosten noch moeite gespaard. Ik zie hierin een belangrijk aanknopingspunt om op door te bouwen. Onze gezondheid als leidend motief voor de toekomst. Een prachtig punt van herwaardering van wat we belangrijk vinden in het leven. Laten we dat eens doorvertalen in alles.
Laten we bij alles de vraag stellen: 'Wat draagt dit bij aan onze gezondheid?' en op basis daarvan bijvoorbeeld de prijs, belasting of beloning bepalen.
Al in 1948 door de WHO gedefinieerd: "Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken."
Nog mooier is de definitie van Machteld Huber en het Instituut voor Positieve Gezondheid:
'Gezondheid als het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven’

We gaan zien dat het risico op het krijgen van heftige complicaties bij corona of aanverwante virussen afhankelijk is van:
-  basisgezondheid
-  de sociale status en inkomen
-  intensieve veehouderij en landbouw
-  bevolkingsdichtheid
Dat biedt aangrijpingspunten voor de toekomst.

Hoe ziet gezondheid en kwaliteit van leven eruit op weg naar 2030?


Basisgezondheid

Ter verbetering van de basisgezondheid hebben mensen meer kennis nodig van de werking van het menselijk lichaam en de invloed van voeding, beweging, omgevingsprikkels, verontreinigingen in de leefomgeving en meer. Gezondheidskunde wordt een belangrijk vak op school. Het gezondheidsbewustzijn van de bevolking neemt toe. Industrieën springen daar handig op in. Ze produceren gezondere producten in minder verontreinigende productieprocessen. De overheid stimuleert dit. Ongezonde producten worden duurder, verontreinigende industrieën worden gesaneerd. Ook de intensieve landbouw.
Dit bewustwordingsproces van de bevolking wordt ondersteund door apps waarin ieder zijn gezondheidsinformatie zelf bijhoudt. Die data maakt het mogelijk op maatschappelijk niveau de invloed van bepaalde zaken op de volksgezondheid te meten. Gezondheid wordt weer iets van onszelf en niet meer exclusief van de medische wereld. We zien gezondheid niet langer als het ontbreken van ziekte, maar in volle breedte van het leven, zoals al in 1948 door de WHO gedefinieerd: "Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken." Of nog liever als: Het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. 
De kennis van de invloed van medicijnen wordt nu breed toegankelijk. Zowel in positieve als negatieve zin. De bijwerkingen worden duidelijker. Het leidt tot veel minder medicijngebruik.We ontdekken weer wat we zelf kunnen bijdragen aan onze gezondheid. We gaan vaker naar buiten voor een wandeling of onze Taichi of Qigong oefeningen. We consumeren minder suiker en minder vlees, kweken onze eigen groenten en gezondheidskruiden. Dokters raadplegen we nog slechts voor als we er zelf echt niet meer uitkomen.
De zorg voor gezondheid is niet meer exclusief voor de 'zorgsector', maar is een verantwoordelijkheid voor ons allemaal geworden. We hebben er meer kennis over en meer tijd om voor onszelf en elkaar te zorgen.

Sociale status en inkomen

We onderkennen hoezeer armoede bijdraagt aan slechte gezondheidsomstandigheden voor mensen.
Tijdens de coronacrisis is op steeds grotere schaal door de overheid een bijdrage geleverd aan het inkomen van de bevolking. De link naar een basisinkomen werd al snel gelegd. Vanwege de vermindering van (financiële) stress en de manier waarop dit de maatschappelijke rust bewaart, ziet men de voordelen voor de kwaliteit van leven voor iedereen. Alle mensen kunnen nu verzekerd zijn van een bestaansrecht. Geld heeft sowieso een andere rol gekregen. Er heeft een herwaardering plaatsgevonden. Wat bijdraagt aan gezondheid wordt meer gewaardeerd. Dat wat gezondheid schade brengt (zoals vervuiling, afval, geluid, straling) wordt via financiële heffingen van de overheid steeds verder teruggedrongen of verboden.
Mensen zijn verzekerd van genoeg middelen om een gezond leven te kunnen leiden.
Inmiddels verscheen op 3 mei een advies van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving wat hier mooi bij aansluit. '(Samen) leven is meer dan overleven.'

Veehouderij en landbouw, voedselproductie
Hortus Populus

Via de gezondheidsdata die meer en meer voor iedereen beschikbaar komt en de verbanden die worden gelegd over oude sectorgrenzen heen, wordt nu duidelijk aangetoond wat bijdraagt aan gezondheid en wat niet. Zichtbaar wordt welke dieren of andere levende wezens zoals insecten, bacteriën, bijdragen aan op mens overdraagbare ziekten en welke niet. Dit verandert onze relatie tot dieren. Sommige houden we ver van ons vandaan, maar van andere ontdekken we onze afhankelijkheid. Bacteriën die we nodig hebben voor onze gezondheid, de functie van organismen tot elkaar, we ontdekken het steeds meer. Door de extensivering van de landbouw is er weer ruimte voor natuurlijk evenwicht in de bodem, in het water, in onze leefomgeving. De vermindering van het gebruik van bestrijdingsmiddelen vanwege het negatieve effect ervan op onze gezondheid, leidt tot herwaardering van natuurlijk evenwicht. Mensen hebben steeds meer een (gemeenschappelijke) tuin voor eigen voedselproductie en rust.
We komen steeds meer in balans met onszelf en onze leefomgeving. 
Ter onderbouwing van de noodzaak een artikel van Follow the Money: De epidemie na Q-koorts en corona zal ons weer overrompelen

Bevolkingsdichtheid

Zo dicht op elkaar leven als we deden in grote steden is op zijn retour. De besmettingskans is er groter omdat mensen er dicht op elkaar leven. De 1,5 m afstand die we tot elkaar moesten houden om besmetting met het coronavirus te voorkomen heeft tot veel verandering in de ruimtelijke inrichting van openbare ruimte geleid. We zijn ons meer gaan verspreiden. Steeds meer mensen hebben er voor gekozen om buiten de steden te gaan wonen. Werken doen we veel meer thuis, dus de noodzaak om elke dag naar een kantoor in de stad te gaan is er steeds minder. We treffen elkaar meer en meer buiten en zijn vanwege het beeldbellen veel efficiënter gaan vergaderen. Omdat de intensieve landbouw en veehouderij sterk is verminderd is er meer ruimte gekomen voor wonen en leven op het platteland met gemeenschappelijke voedselproductie.  De krimpregio's van jaren geleden zijn nu geliefd om te wonen. Door de andere manier waarop we in het leven staan hebben we geen buitenlandse werknemers meer nodig om het smerige en onaantrekkelijke werk te doen. Ook zijn er door de wijzigingen in de hele wereld veel minder migratiestromen naar onze regio. Dit alles heeft de druk op de volkshuisvesting sterk verminderd.
We zijn meer verspreid gaan wonen en hechten weer aan gemeenschapszin en helpen elkaar. 
zie inmiddels in juni: https://www.gemeente.nu/ruimte-milieu/omgevingswet/coronacrisis-ruimtelijke-ordening-op-de-anderhalve-meter/

Gevolgen voor de samenleving en controle

Mensen ervaren weer zingeving, hebben weer tijd voor elkaar. Vervuilende industrie en armoede bestaat bijna niet meer.  Criminaliteit is daardoor sterk afgenomen. Mensen hebben weer oog voor elkaar omdat ze zich bewust zijn dat de gezondheid van iemand anders ook bijdraagt aan die van jezelf. En omgekeerd. We houden elkaar op positieve wijze weer in de gaten. Politie krijgt een andere rol. Ze controleert gezond en duurzaam gedrag ook bij bedrijven!

En klimaat, milieu, fosfaat, CO2?
Dat is bijna geen probleem meer omdat het zich 'vanzelf' door onze andere manier van leven heeft opgelost.

maandag 6 april 2020

Willen wij een medische dictatuur?

Een verplichte app om bij te houden met wie je in contact bent. Op straat voor de ingang van de metro een apparaatje op je voorhoofd om te meten of je koorts hebt. We spreken elkaar aan op gedrag wat afwijkt van dat wat is voorgeschreven door de regering op advies van medici en virologen. We kijken er al bijna niet meer van op. Want het is toch allemaal voor onze eigen bestwil? Samen moeten we de vijand bestrijden. En dat mag wat kosten. Maar wie is de vijand?

Angst in de ogen van de IC arts
Het zien van de angst en paniek in de ogen van Diederik Gommers, intensivist en voorzitter van de landelijk IC-vereniging, raakte iets in mij. Hij was bang dat er niet voor alle mensen die hij zou kunnen helpen op de IC, ook daadwerkelijk een IC bed beschikbaar zou zijn. Dat hij mensen zou moeten laten sterven zonder een laatste reddingspoging, dat was voor hem het allerergste wat hem kon overkomen. Opeens zag ik een mens achter die persoon die tot dan alleen maar riep om nog meer intensive care bedden. Ik werd namelijk gek van al die aandacht voor IC zorg. Ik zie dit als slechts het topje van de ijsberg van een heleboel leed. Leed wat in mijn ogen even helemaal onterecht naar de achtergrond werd geduwd. We lijken het inmiddels zelfs normaal te gaan vinden dat we niet normaal afscheid mogen nemen van dierbaren die sterven, we mogen ze niet bezoeken als ze 'kwetsbaar' of ziek zijn. Allemaal om onze eigen bestwil.... maar mij maakt dat juist bang.

Bevrijding van de IC
De IC zorg is geloof ik het allerlaatste wat je als medicus kunt bieden om iemand te redden. Ik heb er ervaring mee. Mijn man lag na een hersenstaminfarct drie maanden op de IC. Elke dag zat ik naast zijn bed. Ik heb het als traumatisch ervaren, mijn man niet. Hij heeft aan de beademing zijn leven te danken, maar hij hoeft nooit meer naar een IC. Zodra ze dingen gaan meten is er altijd wel iets mis. Wim ligt ook ogenblikkelijk aan de zuurstof als ze hem opnemen, maar hij wil dat niet meer. Hij wil niet leven als kasplant, in de greep van de 'zorg'. Als we destijds het advies van de specialisten hadden gevolgd had hij nu al jaren in een verpleeghuis gezeten. Als hij nog zou leven dan. Want dan was hij of waarschijnlijk weggekwijnd tussen de 'kwetsbare ouderen', of hij zou worden gedrogeerd om hem rustig te houden. Ik zou het ook niet hebben aangekund om hem steeds te bezoeken. Ik zou verdrietig afscheid hebben genomen en me een leven lang schuldig hebben gevoeld. Onze band was denk ik toen nog niet sterk genoeg voor een verpleeghuisrelatie, we kenden elkaar pas twee jaar. Wij kozen er dus, tegen alle adviezen in, voor om samen thuis verder te leven. Met een ademapparaat naast het bed, sondevoeding en een rolstoel. We genieten van ons samenzijn.

De essentie van het leven uitbesteden aan de zorg?
En dat brengt me bij mijn angst. De angst dat medische zorg wordt verheven boven samenzijn en medemenselijkheid.
Blijven we naar onze 'kwetsbaren'  zwaaien achter het glas? Is het ook volgend jaar nog beter dat we binnen blijven of contact mijden om de mogelijkheid dat we anderen ziek maken uit te sluiten? Mogen we alleen nog sterven in eenzaamheid of in de nabijheid van een verpleegster achter een masker? Moeten we ons elk jaar laten vaccineren tegen alles wat een bedreiging kan zijn? Krijgen we huisarrest of een geldstraf als we dat niet doen?

Mijn Wim maakt zich geen zorgen zolang zijn sondevoeding geregeld is en ik er maar ben. Hij heeft het aanpassen aan omstandigheden tot kunst verheven. Ik probeer van hem te leren. Maar mijn angst voor sociaal isolement en doodgaan zonder fatsoenlijk afscheid te kunnen nemen, overheerst.

Laat de IC artsen en virologen alsjeblieft niet leidend zijn. Zij vergeten mensen te zien in de normale context van het leven! Leven dat zich in essentie niet wil laten controleren omdat risico en sterven daar onderdeel van zijn.



zondag 29 maart 2020

Wij weten het.... geen IC

Mijn partner Wim (65) slaapt elke nacht met beademing. Gewoon thuis. Nadat ik het apparaat op de tracheacanule in zijn luchtpijp heb aangesloten, vallen we samen op het ritme van 14 ademhalingen per minuut in slaap. Zo gaat het al 11 jaar, nadat hij een infarct in de hersenstam ternauwernood overleefde. Hij lag toen 3 maanden op de IC. Gelukkig mocht ik gewoon naast zijn bed zitten, zijn hand vasthouden. De beademing in de nacht bleef nodig, gelukkig kon dat ook thuis.


Beademen

Toen kwam Corona en de IC-crisis. Het eerste wat Wim zei:"Ik heb in ieder geval al een ademapparaat." Ja, en mij, zijn zoon of dochter om het te bedienen. In de zorg is dat beademen een 'voorbehouden handeling' die alleen door speciaal daarvoor opgeleide verpleegkundigen mag worden uitgevoerd. Op een gewone verpleegafdeling kan hij dus met zijn apparaat niet terecht.

"Wat wil jij?"

We kijken deze zondag samen naar Buitenhof op TV. Het gesprek met een arts gaat over de noodzaak om al voordat je eventueel Corona krijgt te bespreken of je sowieso wel naar een ziekenhuis of een IC wilt. Of het niet fijner is om thuis ziek te zijn en eventueel te sterven. Vraag is wel wie er dan voor je zorgt. Ik vraag Wim wat hij wil. Hij wil wel naar het ziekenhuis maar niet op een IC. We praten verder en ontdekken al pratend dat dat helemaal geen optie is. Hij moet vanwege de beademing sowieso naar een IC zodra hij in een ziekenhuis opgenomen wordt. En dan zal hij vanwege zijn verdere handicaps sowieso niet opgenomen worden. Dus dat is duidelijk. "Gelukkig heb ik thuis altijd nog mijn eigen ademapparaat" is zijn reactie.
Vervolgens hebben we het over mij. Ik kan natuurlijk ook Corona krijgen en heel ziek worden. Ik wil gewoon thuis ziek zijn. En als het heel erg wordt... dan ga ik gewoon thuis dood. "Dan gaan we samen", zegt Wim. Hij had net een overlijdensadvertentie gelezen van een stel dat samen uit het leven was gestapt.

Ik besluit voor de zekerheid mijn moeder van 89 jaar ook te bellen om te vragen wat ze wil. Ze kijkt altijd naar Buitenhof, ik ben sowieso benieuwd wat zo'n gesprek op TV met haar doet.
Ze heeft nog steeds elke ochtend hulp van de thuiszorg bij het aantrekken van haar steunkousen. Ook haar wekelijkse douchebeurt ging nog gewoon door. Alleen wordt haar maaltijd van 'Tafeltje dekje' nu bezorgd door jonge jongens in plaats van de bejaarde vrijwilligers. Ze vindt het bijzonder hoe het virus om zich heengrijpt over de hele wereld. Dit heeft ze nog nooit meegemaakt. Ze is niet bang. 
We hebben het over het gesprek in Buitenhof. Ze wil ook het liefst gewoon thuis in haar eigen bed dood gaan. Ze wil niet naar een ziekenhuis. Ik beloof nog naar haar toe te komen om voor haar te zorgen als ze ziek wordt. "Als je Corona krijgt kan het snel gaan", zegt ze. "Dan kruip ik in mijn bed en ga ik gewoon dood. Ik vind 89 jaar wel genoeg."


Zullen ze wel luisteren?

We zullen wel zien hoe het gaat. Ik vind het fijn dat we het er met elkaar over kunnen hebben. 
Nu is nog mijn enige angst dat ze mijn moeder toch nog naar het ziekenhuis gaan brengen. Ik hoop dat haar huisarts voordat ze eventueel ziek wordt, de vraag of ze dat wel wil aan haar voorlegt.



zaterdag 21 maart 2020

Lentekriebels in tijden van Corona

Alles is anders

Het is nog maar een week geleden dat mijn dochter nog vol goede moed voor een skivakantie naar Frankrijk vertrok. Ze hadden met een man of 10 een huisje gehuurd. Spelletjes mee, voor het geval dat de skiliften en pistes gesloten zouden worden. Bij aankomst hebben ze nog pizza gegeten in een pizzeria. De dag erop gingen de pistes dicht. Maandagavond hield premier Rutte een toespraak waarin duidelijk werd hoe erg het was en dat verdere maatregelen zeker vielen te verwachten. Een paar uur later sprak president Macron het franse volk toe met nog verdergaande maatregelen. Je mag je huis niet uit als het niet strikt noodzakelijk is. De volgende dag reed mijn dochter weer naar huis. Een bijzonder ervaring rijker, want reizen in Coronatijden is niet als anders.

Mijn partner Wim voelt zich niet kwetsbaarder dan anderen. "Als ik ziek word dan heb ik gewoon pech gehad", is wat hij zegt. We gaan ook nog naar vrienden op bezoek, waar we elkaars fysieke nabijheid mijden. Heel gezellig en fijn om onze ideeën over de toestand met elkaar te delen.
Speenkruid als kleine zonnetjes
Ook ga ik nog gewoon naar de winkel. Alleen het wc-papier en de zeep zijn uitverkocht. Ik neem wel een extra brood en kattenvoer mee. De sfeer in de winkel is apart. Iedereen loopt toch een beetje met een boog om elkaar heen. De strepen op de vloer bij de kassa wijzen op het houden van afstand. Buiten staat een oudere vrouw naast haar fiets. "Het is bijzonder he?", zegt ze, "Ik ben al 78 maar ik blijf er niet om thuis. Zo lang ik nog kan blijf ik gewoon zelf mijn boodschappen doen. Ik moet er niet aan denken om er niet meer uit te kunnen. Morgen word ik 79 en mijn dochter die in de zorg werkt wou komen. Ik heb tegen haar gezegd, blijf jij maar weg! Ja, ze hoest al drie weken maar werkt toch gewoon door omdat het moet. Niet getest en toch moet ze gewoon doorwerken met die ouderen. Is het niet erg?".  Ik schrik van het verhaal van deze vrouw. Ik wens haar een fijne verjaardag en dat ze nog lang zelf haar boodschappen mag doen. Bij thuiskomst was ik eerst mijn handen. Ik vertel Wim van mijn ervaringen en hoe heerlijk ik het vind om naar de winkel te fietsen en mensen te ontmoeten. Onderweg groet iedereen namelijk ook heel vriendelijk. Het is bijzonder deze aparte atmosfeer te ervaren. "Ik ga niet hamsteren, want zelfs als we in de rij zouden moeten staan om de winkel in te mogen, wil ik die sfeer meemaken", zeg ik tegen Wim.

Weerbaar

In de loop van de week worden steeds meer bijeenkomsten en afspraken afgezegd, maar op woensdagavond gaat de Qigong les wel door. In aangepaste vorm dat wel. Niet meer in de sporthal want die is gesloten. Wel in een aparte ruimte waar we voldoende afstand tot elkaar kunnen houden met een kleiner clubje. Ik vind het fijn. Door de Qigong voel ik me meer in balans. Met Qigong doe je ademhalingsoefeningen en bewegingen om je energetische systeem te versterken en weerbaarder te maken tegen ziektes. In Coronatijden heel erg nodig zou je zeggen. Ook in de Qigong les was de sfeer bijzonder.

De hommels vliegen alweer 
Donderdagmiddag werk ik in het hospice. Ook daar gepaste afstand en schone handen. De 'gasten' hoeven we niet extra te beschermen, zij zijn niet in het hospice om beter te worden. Wel moeten we een beetje extra letten op elkaar. Veel van de vrijwilligers werken ook nog gedeeltelijk in de zorg, of behoren tot de groep 'ouderen'. Ik werk er nog lekker in de tuin en spreek met de mevrouw die ook graag buiten is. Ingepakt in dekens zit ze graag uren op het terras onder de overkapping. Ze rookt er haar shagjes, maar geniet ook erg van de buitenlucht. "De lente hangt in de lucht" zegt ze, "voel je het ook zo?". Ja, ik voel het ook zo.
Er worden donderdag al verpleeghuizen gesloten voor bezoek, ook van familie. Wat boffen deze mensen dat ze in het hospice verblijven. Zij kunnen nog bezoek ontvangen, waarbij we proberen de wegen van bezoek en andere mensen zoveel mogelijk van elkaar te scheiden. Ze hoeven in ieder geval niet alleen te zijn en alleen te sterven.
's Avonds op TV hoor ik de boodschap dat alle verpleeghuizen in Nederland op slot gaan. Mensen mogen geen bezoek meer ontvangen en zijn volledig aangewezen op verzorgenden. Medewerkers  die nog wel naar huis gaan en ook verkouden kunnen zijn. (ik moet denken aan het gesprek met de vrouw bij de supermarkt). Gelukkig zijn er bloemen, kaartjes, muziek, lieve mensen die aan iedereen denken.
Die avond geef ik me op als vrijwilliger voor de Luisterlijn, omdat ik de eenzaamheid, paniek, depressie en angst om zich heen voel grijpen. Ik verspreid overal hartjes.

Acceptatie

Mijn moeder van 89 bel ik deze week ook vaker dan anders. Ze is blij dat ze gewoon in haar eigen huis zit. Tafeltje dekje brengt nog haar maaltijd en de buren doen een boodschapje. Ook de thuishulp komt nog elke dag de steunkousen aandoen. In feite is haar leven niet anders dan eerder. Ze komt al tijden niet meer verder dan de het einde van het tuinpad. Toch ervaart ook zij de bijzondere atmosfeer. Op de TV doen de lege schappen haar aan de oorlog denken. Dat maakte haar even bang, maar dat is nu weer over. Ze is blij met de toespraken van Rutte en de koning. "Het is een bijzondere tijd", zegt ze "en het is mooi hoe ze op de TV nu allerlei andere programma's uitzenden." Ze geniet nog meer dan anders van DWDD. Vandaag vraag ik haar of ze bang is. "Nee, ik ben niet bang, waar zou ik bang voor moeten zijn? Als ik ziek word heb ik pech, maar ik zal toch een keer dood gaan."

Ik ben blij met zo'n moeder. Blij met mijn kinderen en mijn partner. Blij omdat zij die me dierbaar zijn, niet banger zijn dan ik. Wij hebben er vertrouwen in dat het goed komt, wat er ook komt. Dat gevoel geeft vrijheid. Ruimte voor nieuwe dingen. Het is lente!











zondag 15 maart 2020

Bang voor de angst!

Mijn moeder van inmiddels 89 jaar zei altijd: "De mens lijdt het meest aan het lijden dat hij vreest."
Gisteren belde ik haar om te vragen hoe het met haar gaat in deze Coronatijden. "Tja, niet zo leuk al dat gedoe met het virus", zegt ze. "Die lege schappen die ik op TV zie, doen me aan de oorlog denken, dat maakt me bang." Vorige week was ik nog bij haar, we wonen 200 km van elkaar verwijderd. We spraken toen over wat als zij of mijn man besmet zouden raken met Corona. Allebei volgens de medische statistieken 'kwetsbaar'. Ze waren er nogal laconiek onder. "Als het zo moet zijn dan is dat zo, ik zal toch ooit eens doodgaan", zei mijn moeder. Ze leeft al een paar jaar in een soort van thuisquarantaine vanwege haar kwalen die haar steeds meer immobiel maken en haar verminderde behoefte om er sowieso nog op uit te gaan.

Alleen sterven?
Ik lees berichten uit Italië, over mensen die zonder hun naasten om zich heen moeten sterven om uitbreiding van het virus in te dammen. Alleen sterven en begraven worden. Wat een eenzaamheid en wat een traumatiserende ervaring voor de familie. Ik heb vannacht besloten om dat met mijn moeder niet te laten gebeuren als zij ziek mocht worden. Verbod of niet, ik laat haar niet alleen sterven!

Waar zijn we bang voor?
De maatregelen en reacties om verspreiding van het virus te voorkomen boezemen mij meer angst in dan het virus zelf. De gevolgen hiervan zullen groter zijn dan die van het virus zelf. Waarom maakt dit virus ons zo bang?

Zijn we bang voor de dood?
Zijn we bang dat we geen controle meer hebben over het leven van onszelf of de ander?
Zijn we bang afwijkend gedrag te vertonen en lopen daarom maar mee met de kudde?
Zijn we bang voor onze dierbaren?

Wat ik wel weet is dat bange mensen gekke dingen doen. En dat is wat mij beangstigd!

Laat je niet gek maken!






dinsdag 10 maart 2020

De natuur doet zijn werk

Het is Corona tijd.

Ik lees het blog van Manon van Leeuwen over de kansen die de Corona crisis in zich heeft.
Blij word ik er van...
Ik vertrouw er altijd op dat eens de wal het schip keert. Het schip van verwoesting, van alles kan, van steeds maar meer, van tijd is geld. Laat Corona die wal zijn. Laat de natuur zijn werk doen!

Zie hier de link naar het blog van Manon.
Manon loves life. So do I!




dinsdag 14 januari 2020

Ik heb er zin in!

Op 19 januari word ik 61 jaar en het is alsof het leven steeds mooier wordt. De dips van midlife en de overgang heb ik achter de rug. Ik heb er zin in, misschien wel meer dan ooit.
Waar ik zin in heb? In dat wat zich elke dag weer aandient, en dat is steeds weer wat anders. De ene dag regen, de andere dag zonneschijn. En de wetenschap dat ze elkaar altijd weer afwisselen geeft hoop als het even tegen zit.

Ver kijken voor de passende koers

Passende koers in de gekte

Ik kan me druk maken over de gekte die de economie van altijd maar moeten groeien met zich meebrengt. Het enige wat me daarin echt een goed gevoel geeft is er zelf niet meer in meegaan. Voor de rest blijft het een gevoel van Don Quichotte tegen de windmolens.... we hebben met elkaar een bureaucratisch moloch gecreëerd waar niet tegen te vechten is. Manlief leert me er omheen te zeilen en dat lukt me steeds beter. Laverend kom je verder dan steeds op elke boei weer vast te lopen. Gelukkig kan ik ver kijken, dat helpt bij het vinden van de passende koers.

Vorig jaar dacht ik nog kwa onderwerp van werkzaamheden te moeten kiezen tussen de focus op 'zorg' of op 'natuur'. Maar dat moeten kiezen blijkt iets te zijn wat helemaal niet bij me past. Het is iets wat me ooit in mijn werkende leven is ingegoten, maar wat me eigenlijk al nooit heeft gepast. Ik ben van de communicatie, van de relaties, van de processen, van de gelukkige mens. Dat is alles. Voor mensen die vooral concreetheid zien is dat vrij onzichtbaar. Om toch zichtbaar te zijn vond ik dat ik ergens over moet gaan. Zorg, milieu, natuur. Daar ligt mijn interesse, maar ik hoef er van mezelf geen keuze meer in te maken. Dat werkt bevrijdend. Het doet er allemaal toe.

Verder met gelijkgestemden

Ik zat in het bestuur van de Beroepsvereniging voor Groene Zorg. Per 1 januari 2020 is de vereniging
opgeheven. Niet wegens gebrek aan belangstelling voor de helende werking van de natuur op onze gezondheid, maar wel wegens het gebrek aan financiële waardering er van. Er kunnen nog maar weinig mensen echt beroepsmatig van leven. Het laatste jaar was een proces van bewustwording van wat ons als leden verbond en wat ons verdeelde. De weg naar maatschappelijk erkenning verdeelde ons. Maar wat ons allen bond was de liefde voor de natuur en het besef van het belang er van voor de gezondheid van de mens. Ik hoop vanuit die behoefte van verbinding met gelijkgestemden verder op weg te gaan.

"Mam, je wordt oma!" 

Op kerstavond vertelden mijn zoon en zijn vriendin het blijde nieuws. Ik word oma! In eerste instantie was ik in verwarring. Het nieuws kwam voor mij nogal onverwacht en er zaten ook twee jonge vrouwen van in de dertig aan tafel, allebei worstelend met hun kinderwens.
Mijn ingehouden reactie bracht in mijn zoon een verdriet naar boven. De volgende dag kwamen we er allebei achter dat we de afgelopen twee jaar te weinig echt contact met elkaar hebben gehad. We ontdekten dat we elkaar missen. Het kleinkind in wording brengt herinneringen aan mijn eigen zwangerschappen en mijn zoon als baby naar boven. Ik ben begonnen hierover te schrijven in de vorm van brieven aan mijn klein kind. Mijn zoon verheugt zich er op deze te lezen. Het komt goed!


'Afstemmen' 

En dan is er nog mijn handpan. Ik zag enkele maanden geleden op Facebook een filmpje waar Dagmar Buesink in de natuur op een handpan zat te spelen. Dat klonk me als muziek in de oren. Dat wil ik ook, dacht ik. Enkele weken later volgde ik een workshop bij de Handpanshop. Tijdens die workshop kreeg ik de gelegenheid om te verkennen welk type handpan en welke toonsoort het meest bij me past. Bijzonder hoe dat gaat. Ik was meteen verkocht en ging met handpan naar huis. Elke dag speel ik en ontdek steeds meer. Op youtube vind ik oefeningen en vooral veel inspiratie. Het is heerlijk om met de handpan op schoot intuïtief muziek te maken. Ondertussen ben ik al experimenteel aan het samenspelen met mensen met andere instrumenten. Het woord 'afstemmen' heeft voor mij een diepere betekenis gekregen. Wat kan muziek verbindend zijn!

Ik ga ook in mijn nieuwe levensjaar weer door met dat wat er toe doet. Vol vertrouwen, zin en liefde. Af en toe even verdwalend..... maar steeds weer terugkerend op mijn pad.

En wie eens stukje met me mee wil lopen is van harte welkom.